Art Tech
Solution
Zamów wycenę
Baza wiedzy

Materiały

Każde zlecenie zaczynamy od doboru tworzywa — bo to ono decyduje, czy część przetrwa upał w aucie, kontakt z olejem albo tysiąc cykli zginania. Poniżej materiały, z których korzystamy na co dzień, z ich mocnymi stronami i ograniczeniami.

Porównanie

Który materiał do czego

Skrót najważniejszych różnic. Kliknij wiersz, aby przejść do szczegółowego opisu.

Materiał Praca do Wytrzymałość Sztywność Odporność na uderzenia Typowe zastosowanie
Materiały podstawowe
PLApolilaktyd ~55 °C50–60 MPa Prototypy, gadżety, breloki
PET-Gglikolowany poliester ~70 °C45–50 MPa Obudowy, osłony, wilgoć i chemia
PCTGkopoliester udarowy ~75 °C45–50 MPa Przezroczyste osłony, elementy udarowe
ABSterpolimer ABS ~95 °C40–45 MPa Części pracujące w cieple
ASAakrylonitryl-styren-akrylan ~100 °C~45 MPa Wszystko na zewnątrz — odporny na UV
HIPSpolistyren wysokoudarowy ~85 °C25–35 MPa Makiety, modele, elementy do malowania
TPUtermoplastyczny poliuretan ~80 °C30–40 MPa Uszczelki, amortyzatory, nakładki
Wzmacniane włóknem
PLA + CFPLA z włóknem węglowym ~60 °C45–55 MPa Sztywne elementy lekkie, wykończenie matowe
PCTG + 10GFkopoliester z włóknem szklanym ~90 °C55–65 MPa Obudowy techniczne, wsporniki
ASA + 5% KevlarASA z włóknem aramidowym ~100 °C40–48 MPa Obciążone elementy zewnętrzne
PA12 + 15CFpoliamid z włóknem węglowym ~130 °C70–85 MPa Części konstrukcyjne pod obciążeniem
Zaawansowane techniczne
PCpoliwęglan ~120 °C60–70 MPa Uderzenia i wysoka temperatura
PC-PBTstop poliwęglanu z PBT ~105 °C50–60 MPa Uderzenia, mróz i kontakt z chemią
PC + PTFEpoliwęglan z teflonem ~120 °C55–65 MPa Ślizgi, tuleje, prowadnice

Materiały podstawowe

Do zastosowań ogólnych — obudowy, prototypy, gadżety, elementy użytkowe.

Tworzywo bazowe

PLA — polilaktyd

Najdokładniejszy wymiarowo materiał, powstający z surowców odnawialnych. Świetnie odwzorowuje detale, więc sprawdza się wszędzie tam, gdzie liczy się wygląd, a nie praca pod obciążeniem czy w cieple. To z niego drukujemy smart breloki.

Temperatura pracy do
~55°C
Wytrzymałość na rozciąganie
50–60MPa
Sztywność
3,0–3,5GPa
Wydłużenie przy zerwaniu
4–6%
Gęstość
1,24g/cm³
Odwzorowanie detalu
bardzo dobre

Mocne strony

  • Najlepsze odwzorowanie detalu i ostre krawędzie
  • Duże płaskie elementy zachowują kształt
  • Wysoka sztywność
  • Najszersza paleta kolorów i wykończeń
  • Powstaje z surowców odnawialnych

Ograniczenia

  • Mięknie już przy ~55 °C — nie zostawiaj w nagrzanym aucie
  • Kruchy: pęka od uderzenia zamiast się odkształcić
  • Słabo znosi długotrwałe działanie słońca i wilgoci
  • Nie nadaje się na części cierne i obciążone

Najlepszy do

Smart brelokiGadżety reklamowePrototypy wizualneModele i makietyElementy dekoracyjneLekkie oprzyrządowanie
Uniwersalny materiał użytkowy

PET-G — glikolowany poliester

Kompromis między dokładnością PLA a odpornością tworzyw technicznych. Zamiast pękać, odkształca się, dobrze znosi wilgoć i chemikalia. Częsty wybór na części użytkowe, które mają po prostu działać.

Temperatura pracy do
~70°C
Wytrzymałość na rozciąganie
45–50MPa
Sztywność
2,0–2,2GPa
Wydłużenie przy zerwaniu
15–25%
Gęstość
1,27g/cm³
Chłonność wody
niska

Mocne strony

  • Odporny na pękanie — ugina się, zanim się złamie
  • Dobra odporność chemiczna i na wilgoć
  • Wyższa temperatura pracy niż PLA
  • Dostępny w wersjach półprzezroczystych
  • Dostępny w wersjach dopuszczonych do kontaktu z żywnością

Ograniczenia

  • Miększa powierzchnia, łatwiej się rysuje
  • Mniejsza sztywność niż PLA czy poliamid
  • Detale odwzorowane nieco gorzej niż w PLA

Najlepszy do

Obudowy urządzeńOsłony maszynElementy w wilgociZbiorniki i pojemnikiCzęści średnio obciążone
Odporny na uderzenia i przezroczysty

PCTG — kopoliester udarowy

Krewny PET-G o wyraźnie lepszej odporności na uderzenia i czystszej przezroczystości. Rozciąga się wielokrotnie, zanim pęknie, więc świetnie znosi upadki i szarpnięcia. Wybieramy go tam, gdzie część musi być jednocześnie przejrzysta i wytrzymała.

Temperatura pracy do
~75°C
Wytrzymałość na rozciąganie
45–50MPa
Sztywność
1,7–2,0GPa
Wydłużenie przy zerwaniu
200–300%
Gęstość
1,23g/cm³
Przezroczystość
bardzo dobra

Mocne strony

  • Wyjątkowa odporność na uderzenia — praktycznie nie pęka
  • Czysta przezroczystość, lepsza niż w PET-G
  • Dobra odporność chemiczna
  • Bez zapachu i bez bisfenolu A
  • Zachowuje właściwości w niskich temperaturach

Ograniczenia

  • Mała sztywność — ugina się pod obciążeniem
  • Miękka powierzchnia, podatna na zarysowania
  • Droższy od PET-G

Najlepszy do

Przezroczyste osłonyKlosze i okienka rewizyjneElementy narażone na upadkiObudowy sprzętuZastosowania medyczne i spożywcze
Klasyka techniczna

ABS — odporny na ciepło

Tworzywo znane z obudów sprzętu RTV i klocków konstrukcyjnych. Wytrzymuje temperatury, przy których PLA już się poddaje, dobrze znosi uderzenia i łatwo poddaje się obróbce.

Temperatura pracy do
~95°C
Wytrzymałość na rozciąganie
40–45MPa
Sztywność
2,0–2,3GPa
Wydłużenie przy zerwaniu
10–20%
Gęstość
1,04g/cm³
Odporność na UV
słaba

Mocne strony

  • Praca w podwyższonej temperaturze
  • Dobra odporność na uderzenia
  • Lekki — jedna z najniższych gęstości
  • Łatwo dorobić gwint, otwór czy skleić z inną częścią
  • Można wygładzić do połysku

Ograniczenia

  • Żółknie i kruszeje pod wpływem słońca — tylko do zastosowań wewnętrznych
  • Mniejsza sztywność i wytrzymałość niż poliamid z włóknem
  • Nie znosi kontaktu z rozpuszczalnikami, np. acetonem
  • Przy bardzo dużych elementach rośnie koszt i czas realizacji

Najlepszy do

Obudowy elektronikiCzęści w komorze silnikaUchwyty i wspornikiKrótkie serie produkcyjnePrototypy funkcjonalne
Wersja zewnętrzna

ASA — odporny na słońce

Parametry mechaniczne zbliżone do ABS, ale z jedną kluczową różnicą: nie boi się słońca. Nie żółknie, nie kredowieje i nie traci wytrzymałości po sezonie na zewnątrz. Domyślny wybór na wszystko, co ma pracować pod gołym niebem.

Temperatura pracy do
~100°C
Wytrzymałość na rozciąganie
~45MPa
Sztywność
2,0–2,4GPa
Wydłużenie przy zerwaniu
15–25%
Gęstość
1,07g/cm³
Odporność na UV
bardzo dobra

Mocne strony

  • Odporność na promieniowanie UV i warunki atmosferyczne
  • Kolory nie blakną przez lata
  • Wytrzymałość i odporność cieplna na poziomie ABS
  • Stabilny w cyklach mróz–upał

Ograniczenia

  • Droższy od ABS
  • Mniejsza sztywność niż poliamid z włóknem węglowym
  • Nie znosi kontaktu z rozpuszczalnikami
  • Przy bardzo dużych elementach rośnie koszt i czas realizacji

Najlepszy do

Elementy zewnętrzneOznakowanie i szyldyCzęści motoryzacyjneUchwyty na elewacjeObudowy ogrodoweSkrzynki instalacyjne
Lekki materiał modelarski

HIPS — lekki i łatwy w wykończeniu

Lekkie i niedrogie tworzywo o matowej powierzchni, które wyjątkowo dobrze przyjmuje farbę i daje się szlifować. Nie jest materiałem konstrukcyjnym — wybieramy go tam, gdzie liczy się mała masa, wygląd po wykończeniu i rozsądny koszt.

Temperatura pracy do
~85°C
Wytrzymałość na rozciąganie
25–35MPa
Sztywność
1,8–2,2GPa
Wydłużenie przy zerwaniu
20–40%
Gęstość
1,04g/cm³
Wykończenie
matowe

Mocne strony

  • Bardzo lekki
  • Doskonale przyjmuje farbę i daje się szlifować
  • Dobra odporność na uderzenia jak na tak lekki materiał
  • Łatwy do klejenia i obróbki
  • Niski koszt materiału

Ograniczenia

  • Niska wytrzymałość — nie na części obciążone
  • Słaba odporność na słońce i chemikalia
  • Mniejsza precyzja detalu niż w PLA

Najlepszy do

Makiety architektoniczneModele i prototypy wizualneElementy do malowaniaLekkie obudowyFormy pomocnicze
Elastomer

TPU — gumowa elastyczność

Jedyny materiał na tej liście, który się zgina i wraca do kształtu. Zachowuje się jak twarda guma: tłumi drgania, znosi ścieranie i kontakt z olejami. Standardowo pracujemy w twardości 95A — wystarczająco elastycznej dla uszczelki i wystarczająco sztywnej, by trzymać kształt.

Twardość
95Shore A
Wytrzymałość na rozciąganie
30–40MPa
Wydłużenie przy zerwaniu
400–600%
Zakres pracy
-30…80°C
Gęstość
1,21g/cm³
Odporność na ścieranie
bardzo wysoka

Mocne strony

  • Rozciąga się kilkukrotnie i wraca do kształtu
  • Doskonała odporność na ścieranie
  • Tłumi drgania i hałas
  • Znosi kontakt z olejami i smarami
  • Zachowuje elastyczność na mrozie

Ograniczenia

  • Dłuższy czas realizacji i wyższy koszt niż przy tworzywach sztywnych
  • Gorsza dokładność wymiarowa i jakość detali
  • Nie nadaje się na elementy nośne
  • Trudny do sklejenia i obróbki po wykonaniu

Najlepszy do

UszczelkiAmortyzatory i podkładkiNakładki antypoślizgoweOchraniaczeKoła i rolkiElastyczne zawiasy

Wzmacniane włóknem

Gdy liczy się sztywność i stabilność kształtu pod obciążeniem.

Sztywny i lekki

PLA + CF — PLA z włóknem węglowym

PLA wzmocnione ciętym włóknem węglowym. Dodatek włókna niemal dwukrotnie zwiększa sztywność i daje charakterystyczne matowe, ziarniste wykończenie. Część jest lekka i praktycznie się nie ugina, ale staje się bardziej krucha — to materiał na sztywność, nie na uderzenia.

Temperatura pracy do
~60°C
Wytrzymałość na rozciąganie
45–55MPa
Sztywność
4,5–6,0GPa
Wydłużenie przy zerwaniu
1–2%
Gęstość
1,22g/cm³
Wykończenie
matowe, ziarniste

Mocne strony

  • Bardzo wysoka sztywność przy małej masie
  • Elementy nie uginają się pod własnym ciężarem
  • Efektowne matowe wykończenie bez widocznych warstw
  • Dobra stabilność wymiarowa
  • Nie odkształca się przy dużych płaskich powierzchniach

Ograniczenia

  • Kruchy — pęka nagle, bez odkształcenia
  • Odporność cieplna jak w zwykłym PLA
  • Nie nadaje się na części narażone na uderzenia
  • Droższy od zwykłego PLA

Najlepszy do

Sztywne uchwyty i ramionaElementy dronów i modeliStatywy i wspornikiObudowy z matowym wykończeniemPrototypy wymagające sztywności
Wzmocniony kopoliester

PCTG + 10GF — kopoliester z włóknem szklanym

PCTG z dodatkiem 10% włókna szklanego. Włókno podnosi sztywność i temperaturę pracy o kilkanaście stopni, zachowując dobrą odporność chemiczną materiału bazowego. Dobry kompromis, gdy zwykły PET-G jest za miękki, a poliamid z włóknem węglowym byłby przesadą.

Temperatura pracy do
~90°C
Wytrzymałość na rozciąganie
55–65MPa
Sztywność
3,0–3,5GPa
Wydłużenie przy zerwaniu
5–10%
Gęstość
1,32g/cm³
Stabilność wymiarowa
bardzo dobra

Mocne strony

  • Wyraźnie sztywniejszy od zwykłego PCTG i PET-G
  • Wyższa temperatura pracy
  • Dobra odporność chemiczna
  • Stabilny wymiarowo, także w większych elementach
  • Rozsądna cena jak na materiał wzmacniany

Ograniczenia

  • Traci przezroczystość — zawsze matowy
  • Bardziej kruchy niż czysty PCTG
  • Cięższy od materiałów niewzmacnianych

Najlepszy do

Obudowy techniczneWsporniki i mocowaniaElementy konstrukcyjne średnio obciążoneOsłony maszynOprzyrządowanie warsztatowe
Zewnętrzny i odporny na ścieranie

ASA + 5% Kevlar — ASA z włóknem aramidowym

ASA wzmocnione włóknem aramidowym, znanym z kamizelek kuloodpornych. Do odporności na słońce dochodzi wyraźnie lepsza odporność na ścieranie i tłumienie drgań. Aramid, w przeciwieństwie do włókna węglowego, nie czyni materiału kruchym — część zachowuje sprężystość.

Temperatura pracy do
~100°C
Wytrzymałość na rozciąganie
40–48MPa
Sztywność
2,5–3,0GPa
Wydłużenie przy zerwaniu
5–10%
Gęstość
1,10g/cm³
Odporność na UV
bardzo dobra

Mocne strony

  • Odporność na słońce i pogodę jak w zwykłym ASA
  • Wysoka odporność na ścieranie
  • Dobrze tłumi drgania i uderzenia
  • Sztywniejszy od ASA, a nie kruchy
  • Lekki

Ograniczenia

  • Chropowate wykończenie powierzchni i krawędzi
  • Ograniczona paleta kolorów
  • Droższy od zwykłego ASA
  • Chłonie wilgoć z otoczenia

Najlepszy do

Obciążone elementy zewnętrzneOsłony narażone na ścieranieCzęści dronówElementy motoryzacyjneUchwyty pracujące na zewnątrz
Materiał konstrukcyjny

PA12 + 15CF — poliamid z włóknem węglowym

Poliamid wzmocniony 15-procentowym dodatkiem ciętego włókna węglowego. Najsztywniejszy i najwytrzymalszy materiał w naszej ofercie, przy tym bardzo lekki. Włókno usztywnia strukturę, więc części trzymają wymiar nawet przy dużych gabarytach. To z niego drukujemy wirniki, koła zębate i elementy konstrukcyjne widoczne w naszych realizacjach.

Temperatura pracy do
~130°C
Wytrzymałość na rozciąganie
70–85MPa
Sztywność
4,5–6,0GPa
Wydłużenie przy zerwaniu
3–6%
Gęstość
1,06g/cm³
Odporność chemiczna
bardzo dobra

Mocne strony

  • Najlepszy stosunek sztywności do masy
  • Wysoka odporność na ścieranie — sprawdza się w parach ciernych
  • Niski współczynnik tarcia, częściowa samosmarowność
  • Wysoka stabilność wymiarowa — część nie „pracuje” z czasem
  • Odporny na oleje, smary i paliwa
  • Praca w wysokiej temperaturze

Ograniczenia

  • Sztywny, ale mniej odporny na uderzenia niż poliwęglan
  • Chłonie wilgoć z otoczenia, co może nieznacznie zmieniać wymiary
  • Matowe, ziarniste wykończenie — nie na elementy ozdobne
  • Wyższa cena materiału

Najlepszy do

WirnikiKoła zębateElementy konstrukcyjneKomponenty mechaniczneUchwyty narzędzioweOprzyrządowanie produkcyjneCzęści pod obciążeniem

Zaawansowane techniczne

Wysokie temperatury, uderzenia, praca ciągła i trudne warunki.

Materiał wysokotemperaturowy

PC — poliwęglan

Tworzywo z osłon maszyn i kasków. Łączy najwyższą odporność na uderzenia z pracą w temperaturach, w których inne tworzywa już się poddają. Gdy część musi przetrwać naprawdę wiele — nie ma lepszego wyboru wśród materiałów niewzmacnianych.

Temperatura pracy do
~120°C
Wytrzymałość na rozciąganie
60–70MPa
Sztywność
2,2–2,6GPa
Wydłużenie przy zerwaniu
5–10%
Gęstość
1,20g/cm³
Odporność na uderzenia
najwyższa

Mocne strony

  • Wyjątkowa odporność na uderzenia
  • Praca ciągła w wysokiej temperaturze
  • Wysoka wytrzymałość i sztywność
  • Dobre właściwości elektroizolacyjne

Ograniczenia

  • Chłonie wilgoć z otoczenia, co z czasem może zmieniać wymiary
  • Bez dodatków ochronnych słabo znosi słońce
  • Ograniczenia przy bardzo dużych elementach
  • Wyższy koszt i dłuższy termin realizacji

Najlepszy do

Osłony i zabezpieczeniaCzęści pod obciążeniem cieplnymOprawy oświetlenioweOprzyrządowanie produkcyjneElementy narażone na uderzenia
Udarny także na mrozie

PC-PBT — stop poliwęglanu z PBT

Połączenie poliwęglanu z poliestrem PBT. Od poliwęglanu bierze odporność na uderzenia, od PBT — odporność na paliwa, oleje i rozpuszczalniki. Zachowuje udarność również przy ujemnych temperaturach, dlatego trafia tam, gdzie część pracuje zimą na zewnątrz lub w warsztacie.

Temperatura pracy do
~105°C
Wytrzymałość na rozciąganie
50–60MPa
Sztywność
2,0–2,5GPa
Wydłużenie przy zerwaniu
50–100%
Gęstość
1,22g/cm³
Praca na mrozie
do -30 °C

Mocne strony

  • Odporność na uderzenia utrzymana także przy -30 °C
  • Bardzo dobra odporność na paliwa, oleje i smary
  • Duża ciągliwość — odkształca się zamiast pękać
  • Stabilny wymiarowo w większych elementach

Ograniczenia

  • Niższa odporność cieplna niż czysty poliwęglan
  • Mniejsza sztywność niż materiały z włóknem
  • Wyższy koszt
  • Słaba odporność na długotrwałe działanie słońca

Najlepszy do

Elementy motoryzacyjneObudowy narzędziCzęści pracujące zimą na zewnątrzOsłony narażone na uderzeniaElementy w kontakcie z chemią warsztatową
Ślizgowy i wytrzymały

PC + PTFE — poliwęglan z teflonem

Poliwęglan z dodatkiem PTFE, czyli teflonu. Powierzchnia staje się śliska i samosmarowna, więc części współpracujące ze sobą nie wymagają smarowania i wolniej się zużywają. Wybieramy go na elementy, które muszą się ślizgać, obracać lub przesuwać — także w cieple.

Temperatura pracy do
~120°C
Wytrzymałość na rozciąganie
55–65MPa
Sztywność
2,2–2,6GPa
Wydłużenie przy zerwaniu
5–8%
Gęstość
1,25g/cm³
Współczynnik tarcia
bardzo niski

Mocne strony

  • Powierzchnia ślizgowa bez konieczności smarowania
  • Bardzo mały opór ruchu w parach ciernych
  • Wolne zużycie przy pracy ciągłej
  • Zachowuje wytrzymałość poliwęglanu
  • Praca w podwyższonej temperaturze

Ograniczenia

  • Trudny do sklejenia i pomalowania — teflon nie przyjmuje powłok
  • Mniejsza odporność na uderzenia niż czysty poliwęglan
  • Wyższy koszt
  • Dostępny w ograniczonej palecie kolorów

Najlepszy do

Tuleje ślizgoweProwadnice i szynyKoła zębate pracujące na suchoŁożyska ślizgoweElementy przesuwne w mechanizmach

Parametry są orientacyjne. Podane wartości opisują typowe właściwości tych tworzyw. Rzeczywista wytrzymałość gotowej części zależy też od jej kształtu i sposobu wykonania — dlatego przy elementach odpowiedzialnych dobieramy materiał i sposób druku pod konkretne obciążenie, o które pytamy przed wyceną.

Nie wiesz, który materiał wybrać?

Opisz, gdzie i jak część ma pracować — temperatura, obciążenie, kontakt z chemią, praca na zewnątrz. Dobierzemy tworzywo i powiemy, czego się po nim spodziewać. Konsultacja jest bezpłatna.

Zapytaj o dobór materiału